Finansallaşmış Futbolun Dünya Kupası / Kasım 2022
Finansallaşmış Futbolun Dünya Kupası:
Bu ayki yazımı 2022 Dünya Kupası’na ayırdım ancak yazımda dünya kupası favorilerini analiz etmeyeceğim. Katar’da düzenlenecek olan 2022 Dünya Kupası pek çok futbolsever gibi benim için de alışılmadık, tuhaf bir dünya kupası olacak.Sebeplerini aşağıda farklı kaynaklardan derlediğim veriler ile detayları ile anlattım. Bu yazımın kesinlikle bir Katar propagandası olarak algılanmasını istemem.
Benim için ilk dünya kupası 1982’de İspanya’da oynanan ve İtalya’nın şampiyon olduğu dünya kupası idi. 1986’da Meksika’da oynanan ve Arjantin’in şampiyon olduğu dünya kupası benim için unutulmazdı. 1990’da İtalya’da oynanan ve Batı Almanya’nın şampiyon olduğu, 1994’de ABD’de oynanan ve Brezilya’nın şampiyon olduğu dünya kupaları benim için çok özeldi. 1998’de Fransa’nın ev sahipliğinde düzenlenen ve Fransa’nın şampiyon olduğu Fransa kadrosu da halen hafızamda. 2002’de Güney Kore-Japonya’da düzenlenen Dünya Kupasında aldığımız üçüncülükten dolayı tabii ki o dünya kupasının da yeri bende apayrı. 2006’da Almanya’da düzenlenen ve İtalya’nın şampiyon olduğu dünya kupası bana çok keyif vermemişti. (Zinedine Zidane’ın Materazzi’ye attığı kafa haricinde anılarımda pek bir şey kalmamış.) 2010 yılında Güney Afrika’da düzenlenen ve İspanya’nın şampiyon olduğu dünya kupası yaşanan organizasyon bozuklukları ve vuvuzelalar sebebi ile akıllarda kalmıştı. 2014 yılında Brezilya’da düzenlenen ve Almanya’nın şampiyon olduğu ve 2018’de Rusya’da düzenlenen ve Fransa’nın şampiyon olduğu dünya kupaları benim için unutulmaz dünya kupaları değildi. Endüstriyelleşmiş futbolun dünya kupaları idiler. Katar’da düzenlenecek olan 2022 Dünya kupası ise finansallaşmış futbolun dünya kupasıdır. O yüzden belki futbol seviyesi ve kalitesi çok üst düzeyde olacaktır ancak oynandığı yer ve mevsimi sebebi ile futbolun ruhu adına eksiklikler içerecektir.
Tabii hepsinden önemlisi benim için dünya kupası demek çok yeni kaybettiğimiz rahmetli Halit Kıvanç demek idi. Onu mütemadiyen dinlerdim. Benim için dünya kupası demek gazetelerin ve dergilerin verdiği Dünya Kupası eklerini biriktirip ülke kadrolarının ve futbolcularının tüm detaylarına ulaşmak demekti. Onları TV’de gördüklerim ile eşleştirmek demekti. Eskiden benim için dünya kupası demek büyüdüğümün farkına varmak idi, şimdi ise yaş almış olmak oldu.
Şimdi gelelim bu turnuvanın favorilerine; tabii ki bu turnuvanın favorileri Brezilya, Fransa (son şampiyon), Arjantin ve İngiltere (EURO 2020 finalisti). İspanya ve Almanya da doğal olarak bu 4’lüyü zorlayabilir.
20 Kasım’da Katar’ın Doha kentinde Katar-Ekvador maçında çalacak ilk düdükle birlikte Dünya Kupası start alacak. Katar, bu tür büyük organizasyonlara yabancı değil. Dünyanın en iyi tenisçileri, golfçüleri buradaki büyük turnuvalara defalarca ve düzenli olarak katıldılar. Ancak bu kupanın bir ayrıcalığı var. Çünkü Uluslararası Futbol Federasyonları Birliği (FIFA) bir Ortadoğu ülkesinde ilk kez böylesi bir etkinliğe izin veriyor.
Bu turnuvanın diğer turnuvalardan farkı, sadece coğrafi konumundan kaynaklanmıyor. 2022 Dünya Kupası, ilk kez sonbahar ve kış mevsiminde yapılacak.
Öte yandan, turnuvaya katılan misafirler türünün tek örneği otellerde konaklayacaklar; turnuvada kadın hakemler düdük çalacak; maçlar sıcaklığı yirmi dereceye kadar düşürme kapasiteli soğutma sistemlerinin olduğu teknoloji harikası statlarda oynanacak ve otomatik ofsayt sistemi ilk defa bu dünya kupasında kullanılacak. Kısacası Katar’da düzenlenecek bu Dünya Kupası turnuva tarihindeki birçok ilke tanıklık edecek.
20 Kasım – 18 Aralık arasında gerçekleşecek olan turnuvaya 32 takım katılacak. 4’er takımdan oluşan 8 gruptaki her takım en az 3 maç oynayacak. Dünya kupası sahibini, gruplarında ilk 2’ye kalan 16 takım içinden eleme turu (03-06 Aralık) çeyrek final (09-10 Aralık), yarı final (13-14 Aralık) ve en sonunda da final (18 Aralık) müsabakaları sonucunda bulacak. Tüm maçlar birbirine çok yakın mesafelerde olan 8 stadyumda yapılacak ve stadyumlara metro ile kolayca ulaşım sağlanabilecek.
Statlar birbirine çok yakın olmakla birlikte en uzak stat sadece bir saatlik bir mesafede. Stadyumlardan 7 tanesi 40 bin kişilik kapasiteye sahipken, 18 Aralık gecesi final maçına sahne olacak olan ve Katar’ın en büyük stadyumu olan Lusail stadyumu 80 bin izleyici kapasitesine ve altın dış cephe kaplamasına sahip. Stadyum, mekânı sıcak rüzgârlardan koruyan, tozu dışarıda tutan ve stadyumun klima çalışma yükünü azaltan özel bir çatıya sahip.
Adidas, Al Rihla’yı Katar 2022 FIFA Dünya Kupası için resmi maç topu olarak tanıttı. FIFA Dünya Kupası için üst üste 14. topunu üreten Adidas, Al Rihla’yı havada daha hızlı hareket eden ve maksimum maç hızına dayanacak şekilde tasarladı.
Adidas laboratuvarlarında, rüzgar tünellerinde ve sahada yapılan titiz veri toplama işlemlerinin ardından tasarlanan Al Rihla, sahada optimum doğruluk ve güvenilirlik derecelerine sahip.
Dünya kupası boyunca en az 1,5 milyon taraftarın ülkeye gelmesi bekleniyor. Dolayısıyla Katar tarihinde ilk kez bu kadar çok sayıda yabancı turisti sadece 28 gün içerisinde ağırlayacak.
Katar’ın, bu dev organizasyona hazırlanırken yeni yollar, toplu taşıma hizmetleri, oteller, spor tesisleri, ve müzeler inşa etmek için 300 milyar dolar düzeyinde bir harcama yaptığı tahmin ediliyor. Bu tarihi bir rekor.
Katar son yıllarda yaptığı yatırımlar sayesinde milyonlara hizmet etme kabiliyetine sahip bir ülke konumuna geldi. Geçen süre zarfında taraftarlar için geleneksel otel odalarından yüzen oteller olarak bilinen yolcu gemilerine, villalardan çöl kamplarına kadar çeşitli konaklama alanları oluşturuldu.
Hava soğutmalı ve sıfır karbon statlar, müsabakaların izleneceği VIP süitler, antrenman alanlarının yanı sıra taraftarların futbolcuları izleyebileceği taraftar bölgeleri de inşa edildi. Taraftarların maç sonrası eğlenebileceği golf sahaları, parklar, müzeler ve marinalar da yapıldı.
Katar misafirlerini ağırlamak için konaklama konusunda çeşitli seçenekler sunmak adına birçok adım atmış olsa da ülkenin kapasitesi bir yere kadar yetecek. Bu kapsamda Dünya Kupası’ndan fayda sağlayacak tek ülke Katar olmayacak; yani Dünya Kupası ülke sınırlarını aşacak. Katar’a kısa uçuşlar ile her gün taraftarların kolaylıkla gidip gelebileceği Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan, Bahreyn, Kuveyt, Ürdün ve Umman bu fırsatlardan faydalanacak öncelikli ülkeler olarak ön plana çıkıyor.
Katar Havayolları Dünya Kupası bilet sahiplerini Doha’dan alıp bölge merkezlerine tarifeli uçuşlar düzenlemek için Flydubai, Saudia, Kuwait Airlines ve Oman Air ile anlaşmalar imzaladı. Katar Havayolları tarafından yapılan açıklamaya göre günde 168 uçuş gerçekleşecek.
İran da Dünya Kupası taraftarlarını ağırlamak için oldukça hevesli olarak öne çıkan diğer bölge ülkelerinden biri. İran, iki ülke arasındaki uçuş sayısını ve özellikle taraftarların Kiş Adası’nda konaklamasını sağlayacak tekne turlarını artırmayı planlıyor.
2022 Dünya Kupası’na ev sahipliği yapma hakkı kazanan Katar’ın, 12 yıl süren hazırlık sürecinde karşılaştığı zorlukların ve gösterdiği çabaların detayını incelemekte fayda görüyorum.
Projelerde çalışan yabancı işçilerin işlerinden ayrılmasına izin verilmemesi, pasaportlarına el konulması, ülkelerin sınırlarını kapattığı ve hayatın neredeyse durduğu COVİD-19 süresince uygun olmayan koşullarda yaşamak zorunda bırakılmaları gibi insan haklarının ihlal edildiği konular hep gündemde kalacak.
Ayrıca, 2022 Dünya Kupası’na ev sahibi olabilmek adına futbol yetkililerine 5 milyon dolardan fazla rüşvet vererek Dünya Kupası’nın Katar’da yapılmasının sağlandığı yönünde ortaya atılan iddialar ve 2014 yılında FIFA tarafından açılan yolsuzluk soruşturması da akıllarda hep kalacak. Tüm bu zorluklar ile yüzleşen Katar, 2010 yılında hak kazandığı Dünya Kupası ev sahipliğini muhafaza etmeyi bir şekilde başardı. O yüzden bu dünya kupası benim için finansalmış futbolun dünya kupasıdır.
Katar tüm dünya kamuoyu tarafından tanınmak ve çeşitli ülkeler ile ilişkiler/ortaklıklar kurmak ve Körfez’deki jeopolitik konumunu güçlendirmek istiyor.
Katar’ın, 2022 Dünya Kupası’ndan 17-20 milyar dolar arasında bir gelir elde edeceği tahmin ediliyor. İnşa edilen altyapının etkisi sadece Dünya Kupası dönemi ile sınırlı olmayacaktır. Dünya Kupası’nın en çok fayda sağlayacağı havacılık, otelcilik ve turizm sektörleri sunacakları hizmet ile ülkeye turist akışının artmasına katkı sağlayacaktır. Ekonomik büyümede yaşanacak olası artışlar sayesinde ülkedeki yabancı yatırımlar da doğal olarak artacaktır.
Ayrıca turnuva sorunsuz bir şekilde ilerlerse, Katar’ın daha fazla spor etkinliklerine ev sahipliği yapması için tercih edilen ülkelerden biri olmasının yolu açılacaktır.
2026 Dünya Kupası ABD-Kanada-Meksika’da düzenlenecek. Umarım, bir futbol ülkesi olan ülkemizde yakın bir gelecekte bir dünya kupası düzenlenir. Ülkemiz bunu fazlası ile hak ediyor.
Saygılarımla,
Halit Selim Giray